Welkomstwoord op Dag van de architectuur

--tekst geschreven als welkomstwoord onze opendeur op Dag van de architectuur 17okt21--

Wij ontvangen jullie hier omdat we graag met trots ons nieuwe gebouw eens wilden tonen aan iedereen die nog niet de kans had gekregen hier eens te komen. Maar eigenlijk ook een beetje omdat we ondertussen 15 jaar bezig zijn met Lab15, als dat cijfer nu eenmaal in je naam verwerkt zit kan je die verjaardag moeilijk helemaal negeren. 
Toen we in 2006 startten met Lab15, was dat vanuit een engagement om iets te veranderen aan de wereld.
Geert Abts bracht mij enkele jaren vóór de start van Lab15 zijn passie voor het passief bouwen over. Boris en Geert leerden mij de jaren die daar op volgden de basis van het timmeren. We deden in de beginjaren met ons drieën alles op werf uiteraard, van een atelier werd er toen zelfs nog niet gedroomd.
Qua organisatie zagen die eerste projecten er op een aantal vlakken dus wel heel anders uit dan vandaag. Maar op een aantal andere vlakken is er helemaal niets veranderd.
Als we een project aanpakken, dan starten we bijvoorbeeld nog altijd met een doorgedreven werkvoorbereiding en veel gedetailleerd tekenwerk. Eigenlijk gewoon een manier om in een open dialoog met de architect,  bouwheer en andere partners te zoeken naar de juiste oplossingen voor de obstakels die elk bouwproject wel in zich draagt.  
Wat ook niet veranderd is, is het engagement van de mensen die dat project uiteindelijk verwezenlijken binnen lab15. Onze medewerkers, zowel op de bureau als op de werf zijn stuk voor stuk ongelooflijk gemotiveerde en enthousiaste mensen, die gewoon allemaal graag werk afleveren waar ze terecht ongelooflijk trots op mogen zijn.  Het aantal bouwheren dat ons doorheen die vijftien jaar als zaakvoerders op het einde van een werf is komen feliciteren met de indrukwekkende inzet van onze arbeiders op werf valt niet meer te tellen. Enorm bedankt aan iedereen die hier werkt en aan iedereen die in de afgelopen jaren bij Lab15 gewerkt heeft.
Die energie komt niet uit de lucht vallen, maar die hangt voor een deel samen met onze visie op wat onze missie is als bedrijf. En ook daaraan is doorheen die 15 jaar niet veel veranderd. Zonder ons overdreven te spiegelen aan de keuzes die anderen maakten, ontwikkelden we ons eigen gedacht over de welke richting de bouwsector volgens ons zou moeten uitgaan. Er zijn drie zaken die ik even wil aanhalen.
In de eerste plaats kiezen we waar we kunnen voor radicaal energiezuinig bouwen. Vanuit onze ervaring met het passiefhuisconcept kwam de vaststelling dat kiezen voor een doorgedreven energiezuinige gebouwschil zich al snel  terugbetaalt, eerst met een besparing op het te investeren bedrag aan verwarmingstechnieken, en daarna door een minimaal energieverbruik.
Vandaag is zowat iedereen het eens over de enorme nood aan energiezuinige gebouwen. Toch wordt het belang van een optimale en kwalitatieve gebouwschil soms nog te laag ingeschat. Die schil gaat vele malen langer mee dan de in het gebouw aanwezige technieken, en vermijd voor een stukje problemen rond  opslag en transport van duurzame energiëen. Er is dus zeker nog wel wat werk aan de winkel.
In de tweede plaats kiezen we om te bouwen met  koolstofneutrale bouwmaterialen. De ruwbouwstructuur van de meeste woningen die we bouwen is grotendeels opgetrokken uit Europees naaldhout en gerecycleerd krantenpapier, en dat in grote mate ter vervanging van cement en polyurethaanschuim.
Een Duitse studie rekende eens voor dat het gemiddeld verschil in grijze energie in deze bouwmaterialen al gauw overeenkomt met tien keer het jaarverbruik van een zeer energiezuinige woning. Als ik die schatting zou vermenigvuldigen met de 200 projecten die we de afgelopen vijftien jaar realiseerden in hout, dan is de impact echt wel significant.
In de derde plaats hebben we altijd veel belang gehecht aan het aanbieden van een betaalbare en voor iedereen toegankelijke bouwwijze.
Als de principiële keuzes die je maakt die enkel maar aantrekkelijk zijn voor een kleine niche van ecoradicalen  met een hoge spaarrekening, dan beperk je automatisch ook de globale impact die je kan bereiken.  Daarom maken openheid van geest en pragmatische keuzes durven omarmen evengoed deel uit van onze Lab15 identiteit.
Onze ambitie is dan ook nog steeds om verder te groeien in professionaliteit en aanpak tot een punt waarop het voor eender welke opdrachtgever vanuit veel verschillende perspectieven interessant wordt om heel energiezuinig te bouwen in hout.
Zoals met elk groei- en ontwikkelingsproces gaat dat ook voor ons gepaard met hier en daar fouten maken, eens een steek laten vallen misschien, maar ons dan wel herpakken om te leren van onze fouten en uiteindelijk beter te worden in wat we doen.
Ook in onze bedrijfsleiding en organisatie vroeg dat om eens een denkpauze te houden rond strategie, organisatie en bedrijfscultuur. Met ons huidige team van drie vennoten hebben we de afgelopen maanden ook daar tijd voor genomen. Met Liesbeth die zich over het algemeen management ontfermt, Boris die in de uitvoering de vinger aan de pols houdt en ikzelf die in de technische uitwerking van projecten een rol opneem voelen wij ons als zaakvoerders helemaal klaar om Lab15 verder te laten bloeien op deze mooie locatie.  
Die wil om onszelf te verbeteren brengt ons ook terug bij ons nieuw gebouw. Houtskeletbouw leent zich als geen andere bouwmethode buitengewoon goed tot prefabricatie in de atelier, en dat brengt enorme voordelen mee in de korte werfduur en de grote voorspelbaarheid van de planning. Dat er daarvoor grondige werkvoorbereiding en 3D tekenwerk nodig is, ervaren architecten die voor het eerst met ons samenwerken bijna altijd als een grote troef voor het bereiken van een meer kwaliteit, eerder dan als een beperking. 
Ons nieuw gebouw is een belangrijk puzzelstukje voor Lab15 om met maximale voorbereiding, met geprefabriceerde wanden, vloer- en dakelementen alle troeven in handen te hebben om ons stukje bij te dragen aan de toekomst van koolstofneutraal betaalbaar bouwen.
Toen we met ons ontwerpproces van start gingen, hadden we -uiteraard- de goesting om volledig in hout te bouwen: kolommen, wanden, dak, gevel: alles in hout. Deze keer zelf in de rol van bouwheer, werden we geconfronteerd met de dilemma’s die dat voor ons met zich meebracht.  Hoe meer hout je in een gebouw wil opslaan, hoe extremer de eisen naar brandstabiliteit, zeker voor een industriegebouw grenzend aan een perceelsgrens. Niets dat in houtbouw technisch onmogelijk is, maar in vergelijking met industriële systeembouw in beton betekende het een buitensporig hoge meerkost. 
Dus kozen we er op zeker moment voor om ons principe van openheid voor pragmatische keuzes te omarmen, eerder dan ter plaatse te blijven trappelen.  Het werd een gemengde bouwwijze met enerzijds betonelementen waar brandtechnisch noodzakelijk, en anderzijds met papiervlokken geïsoleerde houtskeletwanden waar dit zonder grote prijsimpact mogelijk was. 
Behalve een efficiënte werkplek is het ook gewoon een heel mooie en aangename werkplek geworden. Een plek waar de positieve energie waar onze medewerkers van bulken gemakkelijk de juiste weg kan vinden. Dat is in grote mate de verdienste van onze architecten Gafpa, bedankt Philippe en Floris en de medewerkers van Gafpa. Ik wil zeker ook onze aannemer Beeuwsaert bedanken voor hun inzet en openheid van geest in het project. En alle mensen, wiens namen nu opsommen te veel tijd zou innemen, maar die hopelijk weten dat we ze ontzettend dankbaar zijn, merci.
Pieter Jan Janssens, 17/10/2021